LuIsa CasatI: Lady Gaga’nın taklit ettiği sahici leydi

Avrupa sosyetesini 30 yıl boyunca büyüledi, onlarca portresi çizildi, adına kitaplar yazıldı, filmler çekildi. Chanel, Dior ve Lagerfeld’e ilham verdi, önümüzdeki günlerde İstanbul’a gelecek Lady Gaga’ya ise sıra dışı giyim tarzını hediye etti. Sahi kimdi bu Luisa Casati?

casati gaga (1)

Ne yalan söyleyeyim; Alice Cooper gibi rock abidelerinin şovlarını izleyerek büyüyen benim gibi tek dişi kalmış canavarlara Lady Gaga’nın performansları pek de ilginç gelmiyor efendim. Lakin müzikalite vb. gibi hassasiyetleri bir yana bırakıp giyim-kuşam boyutunu mercek altına aldığımda, Gaga’nın da epey başarılı olduğunu itiraf etmeliyim. Ancaaak! Müsaade edin de birkaç gün sonra konser vermek üzere şehrimize teşrif edecek bu hanımefendinin imajını veya imajlarını kimden ‘esinlenerek’ yarattığını anlatayım. Merak buyurmayın, ne bir dönem iddia edildiği üzere “Madonna’yı taklit ediyor” diyeceğim, ne de bizim ‘çakma Madonna’dan bahsedeceğim. Bugünkü konumuz, gerçek bir ‘leydi’, yani Avrupa sosyetesinin gelmiş geçmiş en büyük stil efsanesi Luisa Casati.

‘MAVİ KAN’LI ORTAMLAR

Kimin nesidir bu hanımefendi? Hemen anlatayım: Damarlarında ‘mavi kan’ taşıyan Casati, 1881’de İtalyan soylusu bir anneyle Avusturyalı kont bir babadan dünyaya gelir. Öyle böyle zengin değildir tabii; üstelik 13’ünde annesini, 15’indeyken babasını kaybedince servetinin idaresi tümüyle kendisine kalır. Haliyle yaşı biraz ilerlediğinde paranın su gibi aktığı, toprağın pul gibi alınıp satıldığı çevrelerde takılmaya başlar Leydi Casati. Ardından (magazinel tanımıyla) ‘sosyetenin gözde bekarlarından’ Marki Casari Stampa di Soncino ile evlenir. Böylece unvanlarına bir de markizlik eklenir.

Luisa Casati (6)

FARKLI OLMAK İSTİYORDU

Çiçeği burnunda markizimiz, bu sırada bir yandan da İtalyan edebiyatçı Gabriele D’Annunzio’yla takılmakta ve özel hayatındaki mutsuzluğundan Michael Jackson’ın bazı süper pahalı kliplerini andıran yılanlı kaplanlı partilerle, şatafatlı kıyafetlerle kurtulmaya çalışmaktadır. Tahminince dikkat çekmeye çalışmasının bir sebebi de, ailesini çocuk yaşta kaybeden bir kız çocuğunun kendini unutulmaz kılma yoluyla ölümsüzlüğe ulaşma çabasıdır. Ya da bırakayım niyet okuyup işi dramatize etmeyi… Markiz Casati belki de sadece sıkıcı sosyete toplantılarından hazzetmediği için farklı olmak istemiştir. Tartışılmayacak tek gerçek ise 1900’lerin başında Avrupa sosyetesi için partisiz Luisa Casati ya da Luisa Casati’siz parti düşünmenin imkansız hale geldiğidir.

ALTIN TOZUNA BULANMIŞ ÇIPLAK UŞAKLAR

Milano’dan sonra Venedik’te bugünkü Guggenheim Müzesi’nin olduğu sarayda, Paris’te ve dönemin ‘özgürlük adası’ Capri’de yaşamını sürdürür Markiz Casati. Artık partilerde hakikaten de ağızları açık bırakacak giysiler giymektedir. Genellikle Erte, Mariano Fortuny ve Paul Poiret’nin tasarımlarını tercih eder: Roma kartalı taşıyan özel üretim taçlar, her tarafından göz alıcı renkte tüyler fışkıran elbise ve şapkalar, ne kadar doğru bulmasam da aksesuvar olarak kullanılan yılanlar ve egzotik hayvanlar, dev bir avizeyi, yahut katlı pastaları anımsatan kombinler, oryantalist tarzda dev ve sahiden acayip takılar… Tabii onun davetlerinde görülmemiş başka şeyler de vardır. Altın tozuna bulanmış halde (bildiğin işkence), çıplak servis yapan uşaklar gibi…

Luisa Casati (5)SOSYETENİN ‘PERFORMANS SANATÇISI’

Bu dönemde pek çok sosyetik hanım giyim konusunda onu taklit etmek ister ancak sonuçta tüyü dökülmüş tavus kuşu gibi gözükmekten öteye gidemezler, zira mesela yalnızca giysi değildir, giysiyi taşıyan kızıl saçlı-yeşil gözlü ‘performans sanatçısı’ da bir o kadar önemlidir. Zaten Casati de o yıllarda sürekli “Ben yaşayan bir sanat eseri olmak istiyorum” demektedir.

TAKMA KİRPİKLERİYLE GÖMÜLDÜ

Ne yazık ki Markiz Casati ömrünün son yıllarında “Hazıra dağ dayanmaz” atasözümüzü acı bir şekilde tecrübe etmiştir. Servetini tüketir, milyonlarca dolar borca girer, eşyalarını ve çok değer verdiği kıyafetlerini satmak zorunda kalır. Kızının ve dostlarının yardımıyla hayata tutunmaya çalışsa da, yakınları tarafından sık sık sokakta yerden kuş tüyleri toplarken görülür. Muhtemelen elden çıkardığı görkemli giysilerindeki ışıltılı tüyleri hatırlattığı için… Ve 1957’de öldüğünde, Londra’daki mezarına düz, sade bir tabut ve elinde kalan son kıyafetleriyle birlikte gömülür. İsminin ‘Louisa’ şeklinde hatalı yazıldığı mezara girerken, gözlerinde takma kirpikleri vardır…

ONLARCA PORTRESİ ÇİZİLDİ, ADINA KİTAPLAR YAZILDI

Peki ya sonrası? Avrupa sosyetesini 30 yıl boyunca büyüleyen kadının öyküsü böyle pat diye bitiyor mu? Elbette hayır. Girişte de bahsettiğim üzere, başta Gaga olmak üzere ondan esinlenen çok sayıda sanatçı var. Ölümünden önce çizilen portrelerinin sayısı, ölümünün ardından ondan esinlenilerek çizilen resimlerle birlikte zaman içerisinde 100’ün üzerine çıktı. Giovanni Boldini, Romaine Brooks, Kees van Dongen, Man Ray ve Augustus John gibi isimlerin imzasını taşıyan eserler, bugün dünyanın önde gelen müzelerini ve özel koleksiyonları süslüyor.

Luisa Casati (3)

VIVIEN LEIGH VE INGRID BERGMAN CANLANDIRDI

Tıpkı hayattayken Michel Georges-Michel’in ve Gabriele d’Annunzio’nun romanlarındaki karakterlere ilham verdiği gibi, ölümünden sonra da özellikle biyografi yazarları için bir ilham perisi olarak varolmaya devam etti. ‘65 yapımı ‘La Contessa’da Vivien Leigh, ‘76 yapımı ‘A Matter of Time’da Ingrid Bergman, ondan esinlenerek yaratılan karakterleri canlandırdı.

CHANEL, LAGERFELD, DIOR VE MCQUEEN ONDAN ESİNLENDİ

Ve elbette modacılar… Örneğin John Galliano, Christian Dior için tasarladığı 1998 İlkbahar/Yaz koleksiyonu için Casati’den ilham aldığınu söyledi. Tıpkı 2007 İlkbahar/Yaz koleksiyonunu ona adayan Alexander McQueen ve 2010’da Venedik’te tanıttığı koleksiyonunda Casati’den esinlenen Karl Lagerfeld gibi. İngiliz tasarımcılar Georgina Chapman ve Keren Craig’in kurdukları modaevinin adıysa, doğrudan Casati… Coco Chanel’in de vakti zamanında büyük hayranı olduğu dönemdaşı Casati’den çok sayıda giysi satın aldığı ve ona destek olduğu biliniyor.

İŞİN ZOR SEVGİLİ ZEYNEP TOSUN

O halde ne diyelim? Lady Gaga’nın 16 Eylül Salı günü İTÜ Stadtumu’nda giyeceği sahne kostümlerini tasarlayan Zeynep Tosun’a şimdiden kolay gelsin. Zira Gaga neyse de, efsanevi markiyi aşmak cidden zor olsa gerek!

casati gaga (2)

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s